Tekst i ilustracja przygotowane z pomocą AI.
To normalne, że niespodziewany telefon z informacją o zagrożeniu oszczędności wywołuje ogromne emocje. Dziś przypada Dzień Odpoczynku dla Zszarganych Nerwów, warto więc spokojnie przyjrzeć się temu zagrożeniu. W tym artykule wyjaśnimy, jak chronić swoje konto oraz telefon przed fałszywymi konsultantami. Dzięki temu zyskają Państwo pełną kontrolę nad własnym urządzeniem i święty spokój.
Na naszych zajęciach często słyszymy pytanie: „A czy może Pani pokazać to jeszcze raz, wolniej?”. Bardzo chętnie tłumaczymy wszystkie kroki bez pośpiechu. Chcemy, aby każdy uczestnik czuł się pewnie i bezpiecznie w cyfrowym świecie.
Jak działają fałszywi konsultanci techniczni
To normalne, że telefoniczne wiadomości od rzekomych doradców wyglądają wiarygodnie. Oszuści bardzo często przedstawiają się jako pracownicy banku, policjanci lub specjaliści od bezpieczeństwa. Próbują wywrzeć na Państwu ogromną presję czasu.
Głównym celem rozmówców jest wywołanie silnego strachu i emocji. Dzwoniący przekonuje Państwa, że pieniądze na koncie są w niebezpieczeństwie. Twierdzi też często, że ktoś właśnie bierze na Państwa dane wielką pożyczkę.
Aplikacje do zdalnego pulpitu (programy do sterowania ekranem na odległość) są w pełni legalne. Działają podobnie jak pilot do telewizora, którym ktoś steruje z drugiego końca pokoju. Służą zazwyczaj do bezpiecznej pomocy technicznej w firmach.
Programy takie jak AnyDesk, TeamViewer czy QuickSupport ułatwiają codzienną pracę informatykom. Niestety oszuści wykorzystują je do zdobycia pełnego podglądu Państwa telefonu. Podanie kodu z ekranu przekazuje obcej osobie pełną władzę nad urządzeniem.
Gdy podadzą Państwo kod dostępu, oszust widzi wszystko na ekranie. Zna wtedy Państwa hasła, wiadomości SMS oraz kody autoryzacyjne z banku. Może samodzielnie wykonywać nieautoryzowane przelewy z Państwa konta.
Dlaczego bank i Policja nigdy nie proszą o instalację programów
Prawdziwi pracownicy banków oraz urzędnicy działają według ściśle określonych zasad. Żaden pracownik banku, Policji, KNF (Komisji Nadzoru Finansowego) ani doradca inwestycyjny nigdy nie żąda pobierania programów sterujących. To kluczowa zasada bezpieczeństwa.
Pracownik instytucji finansowej ma dostęp do odpowiednich narzędzi wewnątrz systemu. Nie potrzebuje podglądu Państwa ekranu, aby zablokować podejrzaną transakcję lub zabezpieczyć konto. Prawdziwy konsultant załatwia takie sprawy wyłącznie wewnętrznie.
Oszuści często obiecują także szybki zysk z inwestycji w kryptowaluty (wirtualne pieniądze). Wymagają wtedy instalacji aplikacji, aby rzekomo pomóc w założeniu konta inwestycyjnego. W rzeczywistości chcą w ten sposób przejąć dostęp do Państwa bankowości.
Oficjalne ostrzeżenia instytucji takich jak CERT Polska oraz FinCERT.pl jednoznacznie przestrzegają przed takimi rozmowami. Każda prośba o pobranie programu do zdalnego sterowania to próba oszustwa. W takiej sytuacji należy natychmiast przerwać połączenie.
Co zrobić w trakcie podejrzanej rozmowy telefonicznej
Pierwszą zasadą w trudnej sytuacji jest zachowanie spokoju i szybkie rozłączenie się. Proszę nie tłumaczyć się rozmówcy i po prostu nacisnąć czerwoną słuchawkę. Nie należy obawiać się nieuprzejmości wobec oszusta.
Po rozłączeniu się warto samodzielnie zweryfikować tożsamość dzwoniącej osoby. Proszę poszukać oficjalnego numeru infolinii swojego banku na odwrocie karty płatniczej. To najbezpieczniejsze i najpewniejsze źródło kontaktu.
Należy zadzwonić pod ten oficjalny numer ze swojego telefonu. Sprawdźmy razem z prawdziwym konsultantem, czy ktoś rzeczywiście próbował się z Państwem kontaktować. Prawdziwy pracownik banku od razu sprawdzi historię zdarzeń w systemie.
Proszę nigdy nie dzwonić na numer podany przez rozmówcę w wiadomości SMS. Oszust może podać fałszywy kontakt do swojego wspólnika, który potwierdzi kłamstwo. Używajmy wyłącznie numerów z oficjalnych dokumentów lub kart.
Krok po kroku na Androidzie
Jeśli przez przypadek pobrali Państwo aplikację, należy jak najszybciej odłączyć telefon od sieci. Proszę włączyć tryb samolotowy lub wyłączyć sieć Wi-Fi oraz transmisję danych komórkowych. Wyłączenie sieci odcina oszusta od urządzenia.
Oto jak krok po kroku odinstalować niebezpieczny program z telefonu z systemem Android:
- Proszę otworzyć Ustawienia w swoim telefonie.
- Proszę wejść w zakładkę Aplikacje (lub Aplikacje i powiadomienia / Zarządzanie aplikacjami).
- Proszę wybrać opcję Wyświetl wszystkie aplikacje.
- Proszę odnaleźć na liście podejrzany program (na przykład AnyDesk, TeamViewer lub QuickSupport).
- Proszę stuknąć w nazwę tej aplikacji.
- Proszę wybrać przycisk Odinstaluj, a następnie potwierdzić swój wybór.
Warto sprawdzić również dodatkowe ustawienia dostępności w systemie Android. Proszę przejść ścieżkę: Ustawienia → Dostępność. Proszę wyłączyć tam wszelkie przyznane uprawnienia dla nieznanych aplikacji.
Krok po kroku na iPhonie
W przypadku telefonów Apple procedura usuwania aplikacji wygląda nieco inaczej. Przedstawiamy dwa sposoby na bezpieczne wykonanie tego zadania na urządzeniu z systemem iOS.
Pierwszy sposób z poziomu ekranu głównego telefonu z systemem iOS:
- Proszę odnaleźć ikonę podejrzanej aplikacji na ekranie telefonu.
- Proszę przytrzymać palec na ikonie, aż pojawi się menu kontekstowe.
- Proszę wybrać opcję Usuń aplikację.
- Proszę kliknąć ponownie Usuń aplikację i potwierdzić swoją decyzję.
Drugi sposób usuwania przez menu systemowe telefonu z systemem iOS:
- Proszę otworzyć Ustawienia na swoim telefonie.
- Proszę przejść ścieżkę: Ogólne → Pamięć iPhone’a.
- Proszę odnaleźć podejrzaną aplikację na liście wszystkich programów.
- Proszę kliknąć w jej nazwę i wybrać opcję Usuń aplikację.
Co zrobić, gdy oszust uzyskał już dostęp do telefonu
Może się zdarzyć, że oszust zdołał namówić Państwa do podania kodu z ekranu. W takiej sytuacji trzeba działać krok po kroku, stanowczo i bez paniki. Najważniejszy jest czas reakcji.
Pierwszym krokiem jest natychmiastowe odcięcie połączenia z internetem. Wyłączenie transmisji danych komórkowych oraz sieci Wi-Fi uniemożliwia oszustowi dalsze sterowanie urządzeniem. Bez internetu program przestaje działać.
Należy jak najszybciej skontaktować się z bankiem z innego, bezpiecznego telefonu. Proszę poprosić o natychmiastowe zablokowanie kart płatniczych oraz bankowości internetowej. Poinformujmy bank o możliwości wycieku danych.
Warto wiedzieć, że samo usunięcie programu nie zwraca utraconych pieniędzy automatycznie. Aplikacja nie posiada funkcji zwrotu środków po rozłączeniu sesji. Odzyskiwanie pieniędzy wymaga oficjalnej procedury reklamacyjnej w banku.
Sprawę należy również jak najszybciej zgłosić na najbliższym komisariacie Policji. Dodatkowo warto zgłosić incydent na stronie `incydent.cert.pl` prowadzonej przez CERT Polska. Pomaga to skutecznie chronić innych seniorów.
Jak odróżnić fałszywy kontakt od prawdziwej pomocy
Poczucie winy lub wstyd po rozmowie z oszustem to zły doradca. Przestępcy stosują bardzo zaawansowane techniki manipulacji psychologicznej i socjotechniki. Przeprojektowują scenariusze rozmów tak, by wzbudzić zaufanie.
Prawdziwy pracownik banku nigdy nie pyta o pełne hasło do logowania w bankowości. Nigdy nie prosi też o podanie kodów autoryzacyjnych wysyłanych w wiadomościach SMS. Te dane są przeznaczone wyłącznie dla Państwa.
Gdy konsultant proponuje rozwiązanie problemu poprzez instalację zewnętrznego programu, to zawsze jest oszustwo. Prawdziwe wsparcie techniczne banku działa wyłącznie wewnątrz oficjalnej, bezpiecznej aplikacji bankowej.
Nie należy wierzyć w zapewnienia, że nowa aplikacja służy do skanowania w poszukiwaniu wirusów. Żaden bank nie wymaga instalowania dodatkowych zewnętrznych skanerów antywirusowych na telefonie klienta.
Na co uważać
- Żaden bank, urzędnik ani policjant nie prosi o instalowanie aplikacji na telefonie.
- Nie należy podawać nikomu kodów dostępu wyświetlanych na ekranie telefonu.
- Podejrzaną rozmowę należy zawsze natychmiast przerwać bez tłumaczenia się.
- Tożsamość dzwoniącego należy zawsze sprawdzać, dzwoniąc na oficjalną infolinię banku.
- W razie zagrożenia należy jak najszybciej wyłączyć internet w telefonie.
- Warto szybko zgłosić próbę oszustwa na stronie incydent.cert.pl oraz na Policji.
Najczęstsze pytania
Co zrobić, gdy dzwoniący straszy mnie natychmiastową utratą pieniędzy?
Proszę od razu rozłączyć się i nie kontynuować tej rozmowy. Straszenie pośpiechem to podstawowa metoda manipulacji stosowana przez przestępców. Spokojnie proszę zadzwonić na oficjalny numer banku podany na karcie płatniczej.
Czy samo pobranie aplikacji AnyDesk oznacza od razu utratę pieniędzy?
Samo pobranie aplikacji nie powoduje jeszcze utraty oszczędności z konta. Oszust potrzebuje specjalnego kodu z ekranu, aby połączyć się z Państwa telefonem. Jeśli kod nie został podany, obca osoba nie ma dostępu do telefonu.
Czy aplikacja do zdalnego pulpitu sama odda mi pieniądze po zgłoszeniu?
Nie, sama aplikacja nie wykonuje automatycznego zwrotu skradzionych środków finansowych. Aby odzyskać pieniądze, trzeba złożyć formalną reklamację w swoim banku. Sprawę należy również natychmiast zgłosić na Policji.
Jak upewnić się, że oszust nie ma już dostępu do telefonu?
Proszę usunąć podejrzaną aplikację z telefonu według naszej instrukcji krok po kroku. Następnie proszę zrestartować urządzenie i sprawdzić ustawienia dostępności. W razie wątpliwości warto skonsultować się z bankiem lub z serwisem.
Czy policjant lub urzędnik może poprosić o przelew na bezpieczne konto?
Nie, żaden policjant ani urzędnik nigdy nie prosi o przelew pieniędzy. Nie istnieje nic takiego jak techniczne konto rezerwowe Policji. Każda taka prośba podczas rozmowy telefonicznej to próba oszustwa i należy się natychmiast rozłączyć.
Źródło: cert.pl. Opisaliśmy je własnymi słowami.
Wolą Państwo, żeby ktoś pokazał to na żywo? Zapraszamy na bezpłatne zajęcia Fundacji Silver Senior. Aktualne terminy są na silversi.org i w naszym newsletterze. Zapisz się na newsletter.