Wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat przypomina ogromny, t\u0119tni\u0105cy \u017cyciem ekosystem. Dla wielu z nas, przedstawicieli pokolenia, kt\u00f3re pami\u0119ta czasy analogowe, wej\u015bcie w przestrze\u0144 internetow\u0105 mo\u017ce budzi\u0107 emocje podobne do tych, kt\u00f3re towarzysz\u0105 pierwszej wyprawie w nieznany, g\u0119sty b\u00f3r. Z jednej strony czujemy zachwyt nad mo\u017cliwo\u015bciami \u2013 dost\u0119pem do wiedzy, kontaktem z bliskimi na drugim ko\u0144cu \u015bwiata czy wygod\u0105 zakup\u00f3w bez wychodzenia z domu. Z drugiej za\u015b strony, pojawia si\u0119 naturalny respekt, a czasem i obawa przed tym, co nieznane.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b, celebruj\u0105c Dzie\u0144 Le\u015bnika i Drzewiarza<\/strong>, warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad niezwyk\u0142\u0105 analogi\u0105. Las, cho\u0107 pi\u0119kny i koj\u0105cy, rz\u0105dzi si\u0119 swoimi twardymi prawami. Aby czerpa\u0107 z niego rado\u015b\u0107 i wr\u00f3ci\u0107 bezpiecznie do domu, musimy zna\u0107 szlaki, umie\u0107 rozpozna\u0107 pogod\u0119 i wiedzie\u0107, jakich ro\u015blin nie dotyka\u0107. Internet \u2013 ten nasz wsp\u00f3\u0142czesny \u201ecyfrowy las\u201d \u2013 dzia\u0142a identycznie. Fundacja Silver Senior<\/strong> (www.silversi.org) postawi\u0142a sobie za cel bycie do\u015bwiadczonym le\u015bniczym dla ka\u017cdego z Pa\u0144stwa, wskazuj\u0105cym bezpieczne \u015bcie\u017cki w \u015bwiecie smartfon\u00f3w i komputer\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Kiedy patrzymy na wiekowy d\u0105b, podziwiamy jego roz\u0142o\u017cyst\u0105 koron\u0119. Jednak to, co najwa\u017cniejsze dla jego przetrwania, ukryte jest pod ziemi\u0105. Silne, g\u0142\u0119bokie korzenie pozwalaj\u0105 drzewu przetrwa\u0107 najwi\u0119ksze wichury. W \u015bwiecie cyfrowym takimi korzeniami s\u0105 nasze has\u0142a dost\u0119pu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Wielu senior\u00f3w, z obawy przed zapomnieniem ci\u0105gu znak\u00f3w, wybiera rozwi\u0105zania najprostsze: imi\u0119 wnuka, dat\u0119 urodzenia czy klasyczne \u201ehas\u0142o123\u201d. Niestety, w oczach cyfrowych drapie\u017cnik\u00f3w takie zabezpieczenie jest jak uschni\u0119ty korze\u0144 \u2013 p\u0119ka przy najmniejszym podmuchu. Aby nasze \u201ecyfrowe drzewo\u201d sta\u0142o stabilnie, musimy zadba\u0107 o has\u0142a, kt\u00f3re s\u0105 unikalne i skomplikowane.<\/p>\n\n\n\n Jak stworzy\u0107 \u201ehas\u0142o d\u0119bowe\u201d?<\/strong> Warto odej\u015b\u0107 od pojedynczych s\u0142\u00f3w na rzecz ca\u0142ych fraz. Zamiast \u201eAnna1955\u201d, lepiej pomy\u015ble\u0107 o zdaniu, kt\u00f3re tylko Pa\u0144stwo znaj\u0105, np.: \u201eMojaPierwszaKawaBy\u0142aW1972!\u201d. Takie has\u0142o jest d\u0142ugie, zawiera wielkie i ma\u0142e litery, cyfry oraz znaki specjalne. Jest praktycznie niemo\u017cliwe do z\u0142amania przez automatyczne programy hakerskie, a dla Pa\u0144stwa \u2013 jako osobiste wspomnienie \u2013 \u0142atwe do zapami\u0119tania. Pami\u0119tajmy: ka\u017cde konto (poczta, bank, Facebook) powinno mie\u0107 osobny \u201esystem korzeniowy\u201d. Je\u015bli jedno drzewo w lesie zachoruje, nie chcemy przecie\u017c, by zaraza przesz\u0142a na ca\u0142y drzewostan.<\/p>\n\n\n\n Spaceruj\u0105c po lesie pa\u0144stwowym, czujemy si\u0119 bezpiecznie, gdy trzymamy si\u0119 oznakowanych szlak\u00f3w. Wiemy, \u017ce kto\u015b je wytyczy\u0142, sprawdzi\u0142 i \u017ce prowadz\u0105 do celu. W internecie takimi szlakami s\u0105 sprawdzone i certyfikowane strony internetowe<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Jak rozpozna\u0107, czy \u015bcie\u017cka, w kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie weszli\u015bmy, jest bezpieczna? Kluczowym symbolem jest ma\u0142a, zamkni\u0119ta k\u0142\u00f3dka<\/strong>, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 obok adresu strony w przegl\u0105darce. Oznacza ona, \u017ce po\u0142\u0105czenie jest szyfrowane (protok\u00f3\u0142 HTTPS), a dane, kt\u00f3re wpisujemy (np. nazwisko czy numer telefonu), s\u0105 przesy\u0142ane w zamkni\u0119tym \u201epoje\u017adzie\u201d, do kt\u00f3rego nikt postronny nie ma wgl\u0105du.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto jednak internet kusi nas \u201eskr\u00f3tami\u201d. Pojawiaj\u0105 si\u0119 reklamy obiecuj\u0105ce cudowne leki, niesamowite zyski z inwestycji czy darmowe nagrody. To s\u0105 w\u0142a\u015bnie te niebezpieczne chaszcze i bagna. Je\u015bli strona wygl\u0105da niechlujnie, zawiera mn\u00f3stwo b\u0142\u0119d\u00f3w ortograficznych lub nachalnie prosi o podanie danych karty p\u0142atniczej w zamian za \u201eprezent\u201d, powinni\u015bmy natychmiast zawr\u00f3ci\u0107 na g\u0142\u00f3wny szlak. Fundacja Silver Senior uczy, \u017ce w sieci \u2013 podobnie jak w lesie \u2013 ograniczona ufno\u015b\u0107 jest najlepsz\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 w\u0119drowca.<\/p>\n\n\n\n Le\u015bnicy wiedz\u0105, \u017ce natura bywa zdradliwa. Pod warstw\u0105 li\u015bci mo\u017ce kry\u0107 si\u0119 dziura, a pod pi\u0119knym mchem \u2013 grz\u0105ski teren. W cyfrowej przestrzeni takie pu\u0142apki nazywamy phishingiem<\/strong>. To metoda, w kt\u00f3rej oszu\u015bci podszywaj\u0105 si\u0119 pod znane nam instytucje: banki, poczt\u0119, dostawc\u00f3w pr\u0105du czy nawet cz\u0142onk\u00f3w rodziny.<\/p>\n\n\n\n Wyobra\u017amy sobie sytuacj\u0119: otrzymuj\u0105 Pa\u0144stwo SMS o tre\u015bci: \u201eTwoja paczka zosta\u0142a wstrzymana z powodu niedop\u0142aty 1,50 z\u0142. Kliknij w link, aby uregulowa\u0107 nale\u017cno\u015b\u0107\u201d. To klasyczny \u201ewilczy d\u00f3\u0142\u201d. Kwota jest ma\u0142a, co usypia czujno\u015b\u0107, ale link prowadzi do fa\u0142szywej strony banku. Gdy wpiszemy tam swoje dane, oszust zyskuje klucz do naszych oszcz\u0119dno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Jak nie wpa\u015b\u0107 w tak\u0105 pu\u0142apk\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Edukacja w tym zakresie pozwala nam patrze\u0107 \u201epod nogi\u201d w \u015bwiecie wirtualnym tak samo uwa\u017cnie, jak robimy to podczas grzybobrania.<\/p>\n\n\n\n Las to nie tylko drzewa, to ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 organizm\u00f3w, kt\u00f3re na siebie oddzia\u0142uj\u0105. Je\u015bli jedna osoba zostawi w lesie \u015bmieci, ucierpi na tym ca\u0142y ekosystem. Internet r\u00f3wnie\u017c jest przestrzeni\u0105 wsp\u00f3ln\u0105, a nasze zachowanie w sieci ma realny wp\u0142yw na innych u\u017cytkownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Niestety, w cyfrowym g\u0105szczu cz\u0119sto spotykamy zjawisko hejtu \u2013 nienawistnych, z\u0142o\u015bliwych komentarzy, kt\u00f3re zatruwaj\u0105 atmosfer\u0119. Jako seniorzy, maj\u0105 Pa\u0144stwo ogromny atut: \u017cyciow\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 i kultur\u0119 osobist\u0105<\/strong>. To Pa\u0144stwo mog\u0105 by\u0107 \u201estra\u017cnikami czystego powietrza\u201d w sieci. Promowanie postawy szacunku, unikanie ja\u0142owych k\u0142\u00f3tni z anonimowymi u\u017cytkownikami i dzielenie si\u0119 dobrym s\u0142owem to fundamenty zdrowej spo\u0142eczno\u015bci online.<\/p>\n\n\n\n Warto r\u00f3wnie\u017c dba\u0107 o w\u0142asn\u0105 \u201ehigien\u0119 cyfrow\u0105\u201d. Tak jak po d\u0142ugim spacerze potrzebujemy odpoczynku i szklanki wody, tak po czasie sp\u0119dzonym przed ekranem nasze oczy i umys\u0142 potrzebuj\u0105 regeneracji. Nie pozw\u00f3lmy, by technologia nas zdominowa\u0142a. Niech b\u0119dzie narz\u0119dziem, a nie jedynym \u015bwiatem. Fundacja Silver Senior zach\u0119ca: korzystaj z tabletu, by sprawdzi\u0107 pogod\u0119 lub przepis na szarlotk\u0119, ale potem od\u0142\u00f3\u017c go i id\u017a na prawdziwy spacer do lasu. R\u00f3wnowaga jest kluczem do zdrowia w ka\u017cdym wieku.<\/p>\n\n\n\n Nikt nie rodzi si\u0119 z wiedz\u0105 o tym, jak odr\u00f3\u017cni\u0107 kani\u0119 od muchomora sromotnikowego \u2013 uczymy si\u0119 tego od rodzic\u00f3w, dziadk\u00f3w lub z atlas\u00f3w. Podobnie jest z technologi\u0105. Nie ma nic wstydliwego w tym, \u017ce czego\u015b nie wiemy lub \u017ce obs\u0142uga nowej aplikacji wydaje si\u0119 skomplikowana.<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bnie po to istnieje Fundacja Silver Senior<\/strong>. Nasz\u0105 misj\u0105 jest odczarowanie technologii. W zak\u0142adce \u201eEdukacja\u201d na stronie www.silversi.org znajd\u0105 Pa\u0144stwo proste, napisane przyst\u0119pnym j\u0119zykiem poradniki. Nie u\u017cywamy tam trudnego, technicznego \u017cargonu. T\u0142umaczymy \u015bwiat cyfrowy tak, jak do\u015bwiadczony le\u015bnik t\u0142umaczy m\u0142odemu adeptowi tajniki kniei.<\/p>\n\n\n\n Uczymy, jak:<\/p>\n\n\n\n Pami\u0119tajmy, \u017ce nauka w wieku dojrza\u0142ym to nie tylko zdobywanie nowych umiej\u0119tno\u015bci \u2013 to przede wszystkim dbanie o sprawno\u015b\u0107 intelektualn\u0105 i poczucie sprawstwa. Senior, kt\u00f3ry sprawnie porusza si\u0119 w sieci, to senior niezale\u017cny i pewny siebie.<\/p>\n\n\n\n Las mo\u017ce nas nauczy\u0107 bardzo wiele o bezpiecze\u0144stwie. Pokazuje nam, \u017ce przygotowanie, odpowiedni ekwipunek (wiedza) oraz trzymanie si\u0119 sprawdzonych zasad pozwalaj\u0105 cieszy\u0107 si\u0119 jego urokami bez zb\u0119dnego ryzyka. Internet, mimo swoich ciemniejszych stron, jest wspania\u0142ym narz\u0119dziem, kt\u00f3re mo\u017ce wzbogaci\u0107 jesie\u0144 \u017cycia o nowe pasje i kontakty.<\/p>\n\n\n\n Nie b\u00f3jmy si\u0119 cyfrowego lasu. B\u0105d\u017amy w nim jednak uwa\u017cnymi obserwatorami. Dbajmy o swoje \u201ekorzenie\u201d (has\u0142a), omijajmy \u201ewilcze do\u0142y\u201d (oszustwa) i zawsze szukajmy wsparcia u sprawdzonych przewodnik\u00f3w, takich jak Fundacja Silver Senior. Razem sprawimy, \u017ce internet stanie si\u0119 dla Pa\u0144stwa miejscem przyjaznym, bezpiecznym i pe\u0142nym inspiracji.<\/p>\n\n\n\n 1. Czy to bezpieczne, aby zapisywa\u0107 has\u0142a w zeszycie?<\/strong> Cho\u0107 eksperci od cyberbezpiecze\u0144stwa zalecaj\u0105 specjalne programy (mened\u017cery hase\u0142), dla wielu senior\u00f3w tradycyjny, papierowy notes jest najwygodniejszy. Jest to dopuszczalne, pod jednym warunkiem: notes musi by\u0107 bezpiecznie przechowywany w domu i nie mo\u017ce by\u0107 wynoszony na zewn\u0105trz. Nigdy nie zapisujmy hase\u0142 na przyklejonych do monitora karteczkach!<\/p>\n\n\n\n 2. Co zrobi\u0107, je\u015bli ju\u017c klikn\u0105\u0142em w podejrzany link w SMS-ie?<\/strong> Przede wszystkim nie panikuj. Je\u015bli nie poda\u0142e\u015b \u017cadnych danych (loginu, has\u0142a, numeru PESEL), prawdopodobnie nic si\u0119 nie sta\u0142o. Je\u015bli jednak wpisa\u0142e\u015b dane, natychmiast zadzwo\u0144 na infolini\u0119 swojego banku i popro\u015b o zablokowanie dost\u0119pu do konta. To najwa\u017cniejszy krok!<\/p>\n\n\n\n 3. Czy musz\u0119 mie\u0107 program antywirusowy na telefonie?<\/strong> Tak, nowoczesne telefony (smartfony) to w rzeczywisto\u015bci ma\u0142e komputery. Warto korzysta\u0107 z program\u00f3w ochronnych, ale najwa\u017cniejszym \u201eantywirusem\u201d jest Pa\u0144stwa czujno\u015b\u0107. Pobierajmy aplikacje tylko z oficjalnych sklep\u00f3w (Sklep Play dla Androida lub App Store dla iPhone’a).<\/p>\n\n\n\n 4. Jak sprawdzi\u0107, czy informacja znaleziona w internecie jest prawdziwa?<\/strong> Zawsze warto sprawdzi\u0107, czy o tym samym pisz\u0105 inne, du\u017ce i wiarygodne portale informacyjne. Je\u015bli wiadomo\u015b\u0107 brzmi sensacyjnie, np. \u201eRz\u0105d rozdaje darmowe pieni\u0105dze ka\u017cdemu 70-latkowi\u201d, a nie ma o tym mowy w oficjalnych wiadomo\u015bciach, to najprawdopodobniej k\u0142amstwo (fake news).<\/p>\n\n\n\n 5. Czy korzystanie z Facebooka jest bezpieczne dla seniora?<\/strong> Tak, o ile zadbamy o ustawienia prywatno\u015bci. Warto ustawi\u0107 tak sw\u00f3j profil, aby nasze zdj\u0119cia i wpisy widzieli tylko \u201eZnajomi\u201d, a nie wszyscy u\u017cytkownicy internetu. Fundacja Silver Senior oferuje poradniki, jak krok po kroku skonfigurowa\u0107 te ustawienia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat przypomina ogromny, t\u0119tni\u0105cy \u017cyciem ekosystem. Dla wielu z nas, przedstawicieli pokolenia, kt\u00f3re pami\u0119ta czasy analogowe, wej\u015bcie w przestrze\u0144 internetow\u0105 mo\u017ce budzi\u0107 emocje podobne…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":624,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-625","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/625","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=625"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/625\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":626,"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/625\/revisions\/626"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/silversi.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Rozdzia\u0142 1: Solidne korzenie, czyli fundament bezpiecznego konta<\/h2>\n\n\n\n
Rozdzia\u0142 2: Wyznaczone szlaki vs. nieznane \u015bcie\u017cki<\/h2>\n\n\n\n
Rozdzia\u0142 3: Uwaga na \u201ewilcze do\u0142y\u201d \u2013 rozpoznawanie cyber-pu\u0142apek<\/h2>\n\n\n\n
\n
Rozdzia\u0142 4: Ekosystem wzajemnego szacunku \u2013 kultura i higiena cyfrowa<\/h2>\n\n\n\n
Rozdzia\u0142 5: Przewodnicy po cyfrowym g\u0105szczu \u2013 rola edukacji<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n\n\n\nPodsumowanie<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\nNajcz\u0119\u015bciej zadawane pytania (FAQ)<\/h3>\n\n\n\n